Monday, 16 January 2017


خلق عمیق ترین تخیل از واقعیت

با عشقی غیرمنتظره، یک حادثه

یادداشتی بر کتاب "مرشد و مارگریتا" اثر میخائیل بولگاکف.

برگردان: عباس میلانی

مهین میلانی


قطعه ای از "مرشد و مارگریتا":

  • از گل های من خوشتان می آید؟
    .................................................................
  • نخیر

    "با تعجب نگاهم می کرد و ناگهان، بی هیچ نشان و اماره ی قبلی، دانستم که تمام عمر عاشق این زن بوده ام. عجیب نیست؟"

  • یعنی ا زهیچ گلی خوشتان نمی آید؟
  • نه، از گل خوشم می آید، از این نوعش خوشم نمی آید.
  • از چه گلی خوشتان می آید؟
  • عاشق گل سرخم.

    فورأ از اینکه این حرف را زدم پشیمان شدم، چون او لبخندی زد و گل هایش را انداخت توی جوی. من که کمی شرمزده شده بودم، گل ها را برداشتم و به او دادم، ولی او با لبخندی آنها را پس زد و مجبور شدم خودم آن ها را به دست بگیرم.
    مدتی در سکوت قدم زدیم، تا اینکه گل ها را از دستم گرفت و کنار کوچه انداخت و دستش را که در دستکش سیاه بود در دستم گذاشت و باز قدم زدیم.

    "عشق گریبان ما را گرفت، درست همانطوری که قاتلی یک دفعه از کوچه ای تاریک سر آدم هوار می شود، هردومان را تکان داد- همان تکان رعد و برق؛ همان تکان برق تیغه ی چاقو. "
     
     
    آرزو در زمان ما به سکس تبدیل شده است و سکس با پورنوگرافی و سایت های پارتنر یابی کنترل می شود. در حالی که همان گونه که افلاطون می گوید آرزو در عشق است. اسپینوزا برخلاف افلاطون که می گوید آرزو یک فقدان است، یک خلأ، او می گوید آرزو یک قدرت است. قدرت در التذاذ و التذاذ در قدرت. عشق آرزوست. عشق قدرت است و لذت است. بدیو می گوید عشق یک حادثه است. غیر منتظره است. از یک جایی در آمده است که نمی دانی کجاست. از پیش طراحی نشده است. آلن بدیو در  یکی از مصاحبه هایش در باره ی علت نگارش کتاب معروفش "L’Eloge de l’amour " می نویسد: "در ایدئولوژی های امروزِ امنیتی، عشق را یکی از لذائذ می دانند. یکی از انواع گوناگونی که چندان اهمیتی ندارد و نقش ثانوی در زندگی فرد بازی می کند. آنها می گویند می توان بدون دیگری لذت برد و سالم و امن باقی ماند. ... در حالیکه عشق از تلاقی تصادف دو نفر بوجود می آید. تصادفی که از پیش انتظارش نمی رفت. و با این تصادف است که کار ساختمان آغاز می شود، ساختمان یک زندگی با دو نفر، با نقطه نظر دو نفر... با تمام خطرات و با تمام ماجراجوئی هایش".
     
    بیشترین التذاذ سکسی در عشق
     
    فقط و فقط با عشق است که در آن بیشترین التذاذ سکسی حاصل می شود. شوپنهاور در "متافیزیک عشق" می گوید: "...شور و هیجان عشق، به هرشکلی که ظاهر مدهوش کننده اش داشته باشد، ریشه در غریزه ی جنسی دارد به مشخص ترین، وِیژه ترین و فردی ترین شکل....و این قدرتمندترین و انرژی زا ترین منبع زندگی است... و بی وقفه نیمی از نیروها و تفکر بشر را در انحصار خود می گیرد... به طور دائم بر مهمترین مشغولیات ما مسلط می شود؛ گاهی کله ی مهمترین شخصیت ها را مختل می کند؛ از اینکه چون یک نفاق افکن، با تمام بسته بندی هایش، در شور و اشتیاق مردان سیاست و محققین علمی بی هیچ هراسی دخالت کند، باکی ندارد؛ رشته های حلقه ی مویش را می لغزاند در میان کیف پول یک وزیر یا دست نوشته های یک فیلسوف؛ تمام مدت حل نشدنی ترین و کشنده ترین نزاع ها را بوجود می آورد، شدید ترین روابط را در می همی شکند؛ گاهی جان و سلامت را فدای آن می کند؛ از یک آدم بسیار وفادار یک خیانتکار می سازد؛ همه جا، در یک کلام، چون شیطانی دشمن عمل می کند که به زور در همه چیز دخالت می کند؛ همه چیز را به هم می ریزد،  همه چیز را دگرگون می کند". و آنگاه  شوپنهاور این سئوال را مطرح می کند که خوب پس این همه سرو صدا و تحریکات و وحشت و اضطراب برای چیست؟ و خود در پاسخ می گوید: "هدف عشق در زندگی بشر بالاتر از هرچیز دیگری است و سزاوار است که با جدیتی عمیق آن را در برگرفت...این شکل های بی معنی عشق موجودیت و طبیعت شخصیت های درامی را تبیین می کنند که قرار است بر روی صحنه ظاهر شوند....غریزه ی جنسی خارج از تمام مظاهر خارجی اش، چیزی نیست جز خواست زندگی".
     
    اما قدرت عشق به زعم من ابعادی وسیع دارد. عشق قدرتی است که بر هر ضعفی غلبه می کند. قدرتی است که می تواند عاشق را به عرش هر هدفی که دارد فرا آورد. قدرتی است که آنچه زندگی می نامند به کلیت در آن مستتر است. قدرتی است که عاشق را همواره در اوج آسمان ها نگاه می دارد. قدرتی است که بر مرگ و هرآنچه به آن تعلق دارد، و به آن وابسته است، و هم چنین راه های منجر شده به آن را نقطه ی پایان می گذارد. عشق سنگ را نرم می کند. عشق نیروی بخشش را به صد درجه می رساند. عشق فقط مثبت می بیند. عشق درجا نمی زند. عشق پویاست. عشق چاره جو ست. برهر معمایی راه حل است. عشق رازیست حلال همه ی رازها.
    به اعتقاد من عشق در دوران ما تنها راه حل مشکلات موجود در دنیاست. دنیا را آنچه به تباهی می کشاند نبود عشق است. خلأ فعلی دنیا نبود این ظرافت و لطافت و صمیمیت و صداقت و تپش های دائمی و مهر به منتها درجه است که شعاعش را تا همه ی مدارها و خطوط استوائی ترسیم می کند. و به گمان من یک فیلسوف، یک نویسنده، یک رهبر سیاسی نه تنها می بایست کاملأ به امور سیاسی و علمی آگاه باشد، بلکه باید یک عاشق باشد و شاید بهتر بگوئیم یک شاعر عاشق. افلاطون گفت: "کسی که با عشق آغاز نکند هیچ گاه نخواهد فهمید فلسفه چیست". و از آنجا که فلسفه یعنی فهم زندگی در نهایت، بنابراین هیچگاه زندگی را نخواهد فهمید.
     
    باید عشق را به جوامع بازگرداند
     
    به فراز مذکور در بالا از کتاب "مرشد و مارگریتا" نگاهی بیاندازیم. عشق یک باره صورت می گیرد. در یک لحظه. چرا، چگونه اش مبهم است. فقط در می گیرد. این عشق دو سویه است. گل های دختر را مرشد دوست ندارد. دختر بلافاصله آنها را به جوی آب می اندازد. فقط در عشق است که چنین التفاتی منتج می شود. و فقط در عشق است که مرشد گل ها را شرمگینانه از جوی باز بر می گیرد و باز پایداری ژرف و جایگیر عشق است که دختر مصممانه تردیدی نمی کند بر کاری که آغازیده است.
     
    و این عشق که همه زندگی است، بر زندگی یک شهر، شهر مسکو،  زیر چکمه های استالین سالهای دهه ی 1930، مایه ی دگرگونی های بنیادین در واقعیتی که شیطان بنا می نهد می شود. مرشد یا نویسنده ی عاشق که مانند خود بولگاکف ملعون، مطرود، منفور، انکارشده و ممنوع الانتشار و مورد پیگیری واقع شده است، از معدود کسانی است  که مورد مرحمت شیطان قرار می گیرد در دورانی که در آن هراس، بی اعتمادی، نا امنیتی و سانسور و در نتیجه فساد اداری، اخلاقی در مسکو بیداد می کند و نویسندگان به نوعی خود مبلغ سیستم موجود هستند. و حال که نویسندگان نمی توانند حرف بزنند پس شیطان دست به کار می شود و باید نشان داد این واقعیت ها را با توجه به تمایز ویتگنشتاین میان دو قلمرو امر بیان پذیر و امر بیان-ناپذیر. یعنی زمانی که نمی توان گفت باید نشان داد.
    زیر سئوال بردن واقعیت مهمترین واقعه است دراین داستان. واقعیتی که تکان خورده و از اساس خود خالی شده است. خراب کردن واقعیت از درون، از طریق گسترش تخیل، دنیای غایب و تصویری. بیهودگی دنیای زندگان، "روح های مرده/ زندگان مرده" لقبی نیست که فقط به نویسندگان خانه ی بریگایدوف داده می شود بلکه منظور همه ی کسانی است که گروه سه نفری شیطان ماسک اجتماعیشان را از چهره بر می گیرند و آن واقعیتی یا آن تصویری را که خود در ذهن پرورانده اند جایگزین آن می کنند و به بیان ژیل دولوز خود آفریننده و عامل پویایی یک واقعیت می شوند.
     
    " چرا جنگ جهانی دوم یک شکاف بود؟ حقیقت اینست که در اروپا، دوران پسا جنگی شرایطی را بوجود آورد که ما دیگر نمی دانستیم چگونه عمل کنیم. و در فضاهایی که ما نمی دانستیم چه توضیحی برای آن بدهیم. در "هرفضایی" که ویران شده بود مردم در آن زندگی می کردند با انبارهای غیر قابل استفاده و زمین های غیر قابل مصرف، و شهرهایی در حال خراب شدن و دوباره ساخته شدن. و در این باری به هر حال فضا ها، یک نژادی از شخصیت ها وول می خوردند، یک نوع موجودات: آنها بیشتر می دیدند تا عمل کنند" ( مقدمه بر ترجمه ی انگلیسی تصویر-زمان/ دولوز)
    اگر در دوران پسا جنگ بین المللی مردم در میان ویرانی های به بار آمده مات و مبهوت مانده بودند که چه کنند و در یک دوران گذار میانی سر می کردند تا راهی بیابند، در دوران حکومت استالین، زیر تیغ سانسور و هراس و بیم از اینکه هرکس مورد اهانت قرار گیرد، و هر تفکر و حرکت تازه اضطرابی به دلشان می انداخت، مردم نقش آدم های کوکی را بازی می کردند که یک سیستمی آنها را به جلو می برد. سیستمی که با طبیعت بکر و غریزی و زنده ی آنها خوانائی نداشت و به شکلی با آن در می افتاد. این سیستم جلوی حرکت و تفکر آزادشان را می گرفت.
    به عبارتی اگر جنگ آدم ها را ناخواسته در موقعیتی قرار می دهد که زندگی را متوقف می سازد و بنابراین افراد نمی دانند در کجا قرار دارند و از خود اراده ای برای حرکت نمی بینند و خود به خود چوب می شوند یا فقط نقش آدم های ناظر را بازی می کنند یا کاری را که مرسوم می شود تقلید می نمایند، اسقرار حکومتی که می خواهد حرف و عمل خود را پیش ببرد و به غرایز و نیازهای طبیعی و انسانی مردم توجه نکند، وضعیتی مشابه را بوجود می آورد.
     
    حال شیطان در "مرشد و مارگریتا" به شکل یک پروفسورِ همه چیزدانِی که به روح آدم ها تسلط و آگاهی کامل دارد و سیستم موجود را نیز خوب می شناسد دست به عمل می شود و با هیپنوتیزم آنها را وا می دارد که خود به واقعیت خود پی ببرند. صحنه ی تأتر که در آن راز ملاقات سری مرد آشکار می شود، سر تماشاگر از تن جدا و سپس وصل می شود، پول های دروغین در فضا پراکنده می گردد و لباس های بخشایشی که به لخت و عور شدن زنان می انجامد، همه واقعیت فساد مالی و زندگی های دروغین همراه با خیانت، و سطحی پرستی را برملا می سازد.
    و آنگاه شیطان در حمایت از دو عاشق صادق و بی ریا، مرشد و مارگریتا را در بر می گیرد. آنها را به آنجائی که می خواهند می رساند. مارگریتا سوار بر دسته ی بلند جارو، لخت و عور در آسمان ها پرواز می کند تا آلترناتیوی باشد به قید و بندهای موجود. مارگریتا به شیطان اعتماد می کند برای اینکه به معشوقش برسد. خیال است. اما از واقعیت زیبا و مهربان انسان ها سرچشمه می گیرد و "نگاه خیالی یک چیز خیالی را واقعی می کند. در عین اینکه خودش به نوبه واقعی می شود و به ما واقعیت را می دهد" (تصویر-زمان/ دولوز. ص. 15 متن فرانسه). و در عین حال پناه است به آنجا که خوبی در آن نهفته است، خوبی هایی که در جامعه گم شده است.
     
    عشق در کتاب "مرشد و مارگریتا" آن مایه ی اساسی است که جامعه از نبود آن رنج می برد. به گفته ی آلن بدیو "باید عشق را به جوامع بازگرداند". آن عشقی که با طرح قبلی مهندسی نشده است، به یکباره حادث شده است، خالص و ناب است، کاسبکاری در آن کاری ندارد، حساب و کتاب معنا نمی شود در آن. غریزه ایست طبیعی. معلوم نیست از کجا آمده است. ناب است. هیچ تزویر و ابهامی را بر نمی تابد. و چون ناب است، نمی تواند آزار برساند. عشق را توسعه می دهد. کردارش براساس خلوصِ عشقِ همه گیرش است. توسعه می دهد خود را.

Saturday, 10 December 2016


  نشانه شناسی کیر

Semiotics of penis     
مهین میلانی
 

داریم از کیر سخن می گوئیم. آری از کیر. خوب شنیدید. ک ی ر.


 


اما نه از این کیری که عکسش را در اینجا می بینید. این عکس چند سال پیش از این در مقابل خانه ی قبلی من روبروی بیمارستان مرکزی ونکوور توی پارک گسترده گرفته شده است، در کنارمرکز حرارتی زیرزمینی که کل انرژی بیمارستان را تأمین می کند با آن دودکش های همیشه داغ بخاریش . پایت را که به زمین بکوبی بخار از دودکش های عظیم الجثه که آثاری هنری را می نمایند بیرون می ریزد. جل الخالق
و ما در شب تولد مسیح این کیر یخی عظیم را ساخته ایم تا بیلاخی بزرگ به آن اعتقادات خانمان برانداز مسیحیت که در مذاهب دیگر نیز مشابهش وجود دارد داده باشیم.  
 
اینجا صحبت از آن کیری است که سه قاره و یک اقیانوس آن طرف تر در یک دستشوئی کثیف و سیاه چون سلول یک زندان آن چنان خود را مطرح می کند که هرآنچه در دنیاست غلاف می شود.
باید بقیه ی مطلب را در این صفحه بخوانید تا عکس آن کیر مورد نظر جادویی را ببینید. چرا که همه ی حرف بر سر آن کیر است. 
http://vancouverbidar.blogspot.ca/search/label/%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87%20%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%DB%8C%D8%B1
 
این فیس بوک که برای اینکه هواداران مذهبی گسترده اش در سراسر دنیا را نیز حفظ کند از شفافیت هرآنچه عکس کیر و کُس و کون، این سه " ک " اعجاز انگیز در دیوار هایش برحذر می دارد، اگر می دانست که اگر این سه عنصر جان بخش، جان ده، یا همان جنده به گفته ی ساقی قهرمان، مانند سه عنصر جادویی دیگر، لب و چشم و مو، از اظهار وجود ترسی نداشتند و به مانند دو تا چشم خمار و مست که از این سوی پیست رقص در  after hour party  بی هیچ هراسی به چشمان خمار و مست همزاد خودش در آن سوی دیگر دوخته می شد، یا دو لب آتشین در قطار، اتوبوس یا خیابان، فارغ از همه ی دنیا می مستانه به جان یکدیگر می ریختند، این همه فجایع جنسی در دنیا رخ نمی داد. و این همه اتفاقات ناهنجار در تاریخ که منشأ اساسی بسیاری از آنها همانا دست یابی به این عناصر مرموز و خیال برانگیز و گناه آلود و دست نیافتنی است صورت نمی گرفت.

اما برویم سر این کیر زیبای من که به همه ی دنیا یک بیلاخ می گوید:

اول که عکس را دیدم نفهمیدم که عکس یک کیر است. اندکی چپ و راستش کردم تا دستم آمد. ولی وقتی فهمیدم، این جور که هیچ تن و بدنی هویدا نیست و قرمزی اش جوری شبیه خون است، خون در رگهایم شدیدن به دویدن پرداخت. انگار آن کیر دست خون مرا گرفت که با هم....
کجا؟ نه. جایی نمی رود. همین جا بر تخت سلطنت شاخی شمشاد است. کمتر نماد سکس می نماید در این هیبت. نماد قدرتی است سربرافراشته با نیشخندی شاهانه بررفتارهای متعارف، دنباله روانه، دورویی ها، تظاهر، جعل، دروغ. اعلان خودمختاری محض است. یکه و تنها.
عکس در یک دستشوئی کثیف در آن سر دنیا گرفته شده است. دستشوئی دفتر کار است به نظرم. کثیف است. رغبت نمی کنی پا در آن بگذاری. سیاه است. مثل دنیایی که بشر ساخته است. چاره ای نیست اما. در این دنیا زندگی می کنی. توی همین کثافت. ولی به تخمت هم نمی گیریش. "من خود سلطنت می کنم".
و کیر ازعرش کرسی سلطنتش فاصله گرفته است. شاید می خواهد take off کند. مثل یک هواپیما، مثل یک سفینه، مثل یک جت هوای هجرت به سیاره ای دیگر. آری سیاره ای دیگر. سیاره ای که مال خود توست. خود حاکم آنی. خود قواعدش را رسم می کنی. خود لغوش می کنی هرزمان که خواستی. خود دستکاریش می کنی.

ولی سیاره را، سیاره ی خود را باید در همین جا برپاکرد. کجا پا به فرار؟ از کجا معلوم هرجا که رَوی همین آش و همین کاسه! با آسمانی به همان رنگ! من هنرمندم. من سیاره ی خودم را می سازم. اما  لزومی هم ندارد فیلمساز باشم، یا نقاش، یا مجسمه ساز، یا نویسنده. من هنر زندگی را درونی می کنم. من حقیقت خود را می سازم. چه باک کسانی از بی خردی بر من خرده گیرند، چه باک از کم خود بینی مرا نادیده انگارند، چه باک از بیم همدستی با یک خلاف جهت رو، مرا مرتد خوانند، چه باک مرا با هزار ترفند به زیر اتوبوس افکنند که مبادا خود و کوتاه بودنشان برملا شود.
قدرتی داری به همان قدرت یک جت - کیرِ، زیبای من. صلابتت دنیا را خواهد گرفت. این را خود خوب می دانی. چه هراس از تنهائی حتی. تنهائی نیز دنیائیست برای شاخ شمشاد در آسمان بی کران. یکه و تنها جاده ات را می گشایی. خود می دانی که برحقی. همین کافیست. و به همین رو سلطنت می کنی سرو خرامان من.
و در این میان، شاید کسی. یک کس. یک نفر در میان این میلیاردها حیوان دوپا تو را بخواند. اعماقت را ببیند. به ته اقیانوس مرجانی ات راه یابد. به جادوی ابرهای آسمانت پنجره گشاید. به غار جنونت دست یابد. به قله ی صحرائیت، صحرای عشق نابت.

 


 

Thursday, 1 December 2016


دِریدا:
زبان نه ملیت گراست و نه محافظه کار.
زبان تعلق پذیر نیست. نه به طور طبیعی و نه به شکل ذاتی.

مهین میلانی
30 نوامبر 2016
دوستت دارم
آیا همانقدر که زندگی را دوست دارم؟
من غریبه ام در کشور خارجی و تو کشور، مرا پذیرا شده ای
و من اکنون تو را مالک شده ام
تو تنها امکان من شدی
زندگی در پس پشت تو پنهان است؟
تو، زندگی، در من فراشده ای، فروشده ای

شعر فوق الهام گرفته شده است از بخشی از سخنان دِریدا که در زیر می آید. و صد البته مایه ی اصلی شعر عنصر شکل گرفته از یک حقیقت است. (1)

دِریدا در آخرین مصاحبه اش قبل از مرگ در سال  2004 جملات قصار ژرفی گفت که تاریخی اند (که البته پیش از این در کتاب هایش آن ها را توصیف کرده بود، اما این مصاحبه گفتاری جامع است از اغلب نظریه های دِریدا (2). اما این قطعات کوچک زیرین از گفت و گوی بلند ژان بیرِنبوم در مصاحبه ی فوق در لوموند با دریدا، یک حقیقت در وی را بیشتر از هر سخنش شفاف می سازد: علت اینکه چرا "زبان" در فلسفه ی او جایی این همه والا دارد. دِریدا یک الجزایری عرب زبان بود که فرانسه زبان زندگیش می شود و می گوید که عشق از عشق به زبان عبور می کند:

"... به همان اندازه که من زندگی را دوست می دارم، زندگیِ خود را، آن چه که مرا بوجود آورده است را، دوست می دارم و هم آن عنصری که از آن بوجود آمده است، زبان را ، این زبان فرانسه را، تنها زبانی که به من یاد داد رشد کنم، و تنها زبانی که می توانم بگویم نسبت به آن مسئول هستم.
به این دلیل است که در نوشتار من نوعی، نمی توانم بگویم کژی، اما دست کاری در برخورد به این زبان وجود دارد. با عشق. عشق در کل از عشقِ به زبان عبور می کند، که نه ملیت گراست و نه محافظه کار؛ اما نیاز به اثبات دارد، و به نمونه. با زبان هرکاری نمی کنیم، زبان از قبل در ما وجود دارد. زبان ما بقای ما را حفظ می کند. اگر زبان چیزی را به کار می گیریم، باید در آن لطافت داشته باشیم، و قانون رازآلودش را در بی حرمتی حرمت بداریم. این وفاداری در بی وفائی است: وقتی من در زبان فرانسه دخل و تصرف می کنم، آن را با حرمتی ظریف انجام می دهم در آنچه که معتقد هستم قطعیت این زبان است، در زندگیش، در تحولش. من برخی متون موجود را بدون خنده، و گاهی بدون تحقیر، نمی خوانم، آنهائی را که گمان می برند بدون عشق "در واقع" اورتوگراف یا سینتکس "کلاسیک" یک زبان فرانسه  را با اندک هوایی از باکرگی و انزال هوشمندانه دست کاری می شود کرد. در حالی که زبان باشکوه فرانسه، بیشتر از همیشه غیرقابل لمس، در حالیکه در انتظار آینده است به آنان می نگرد. این صحنه ی مسخره را به شکلی ظالمانه در "کارت پستال" ( انتشارات فلاماریون، 1980 ) توصیف کرده ام.
بگذار جراحت های تاریخ زبان فرانسه را پشت سر گذاریم، این چیزیست که من به آن علاقه دارم. من با این شور است که، برای فرانسه ،دست کم به چیزی که زبان فرانسه از قرن ها
پیش اندرونی  کرده است، دیده می افکنم. من فرض می کنم که این زبان را من دوست می دارم همانگونه که زندگیم را دوست می دارم، و گاهی اوقات آن را بیشتر از این یا آن فرانسوی اصیل؛ اینست که آن را من به مانند غریبه ای دوست دارم که او را پذیرا شده اند، غریبه ای که این زبان را به تملک خود در آورده است انگار که تنها امکان است برای او . شور و دست بالا گرفتن.
دست بالا گرفتن از اینجا می آید: من فقط یک زبان دارم، و در عین حال این زبان به من تعلق ندارد. یک تاریخ منحصر بفرد این قانون یونیورسال را در من تشدید کرده است:  یک زبان تعلق پذیر نیست. نه به طور طبیعی و نه به شکل ذاتی. "
 
(1)  زبان فرانسه برای من زبان عشق، فلسفه، ادبیات، آزادی و زندگی است. هم چنانکه پاریس برای من خانه ایست که همواره دل به آنجا دارم. اکنون که یار من، مایه ی الهام من سو به زبان فرانسه و پاریس دارد، این زبان و این شهر مرا باز به شدت به خود می خواند با دِریدا، با بَدیو، با دولوز، با نِروال، با..................

(2)  برگردان مطلب از لوموند: مهین میلانی

Saturday, 19 November 2016

اسلاوی ژیژاک:
چگونه "پولیتیکال کورکتنس " سبب پیروزی ترامپ شد

Slavoj Žižek: How Political Correctness Actually Elected Donald Trump

برگردان: مهین میلانی

 
"پولیتیکال کورکتنس "که به سختی بتوان معادل فارسی آن را یافت، به معنی استفاده از زبان، سیاست و یا موازینی است به منظور خودداری از اذیت کردن یا ضرر زدن به یک گروه از مردم در جامعه. شاید بتوان از آن به عنوان "تصحیح سیاسی" نام برد. ژیژاک نظریه پرداز بسیار مطرح امروز می گوید  " ‘پولیتیکال کورکتنس’ ی که امروز از جانب حکومت ها به کار برده می شود از توتالیتاریسم خطرناک تر است." ما اکنون در دوران دموکراسی پسا واقعیت(post factual )  زندگی می کنیم که در آن بی خبری و بی خردی واقعیت ها و خرد را کنار می زنند. در این وضعیت وقتی واقعیت با اسطوره تلاقی می کند بی فایده می شود مانند گلوله هایی که از بدن آدم های بیگانه از کرات دیگر در نوشته های اچ جی ولز خارج می گردد . زیر عنوان اذیت نکردن آدم ها یا رعایت کردن آنان دروغ گویی شده است روال کار همه ی سیاستمدراران در دنیا و بسیاری از کسانی که در قدرت هستند. " پولیتیکال کورکتنس" به آنان چنین اجازه ای را می دهد. ترامپ نیز که گفت" من فکر می کنم مهم ترین مشکلی که کشور با آن مواجه است "پولیتیکال کورکتنس" است، دروغ های شاخ داری به مردم حاشیه ای سرریز کرد تا خود را موجه جلوه دهد. در این جا، در این ویدئو، ژیژاک در صحبت از پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری 8 نوامبر 2016، استدلال می کند که دیگر "پولیتیکال کورکتنس" کارکردی نمی تواند داشته باشد. و صد البته این که پس از انتخابات گفت و گویی درگرفته که "پولیتیکال کورکتنس" مهمترین عامل پیروزی ترامپ بوده است، نمی تواند درست باشد. اما این گفت و گو هم چون بقیه ی گفت وگوهایی که ترامپ باب کرد، دروازه را گشوده است برای افشاء جنبه هایی دیگر از سیاست بازی ها و به گفته ی ایرانی ها کلاه شرعی که بر سر مردم گذارده می شود تا کار از پیش رود.
این متن ترجمه ی کامل ویدئوی اسلاوی ژیژاک هست. ژیژاک در این گفتارِ در مخالفت با نوام چامسکی چند روز قبل از انتخابات نمونه های مشخصی از "پولیتیکال کورکتنس" دولتیان در آمریکا ارائه می دهد و می گوید که سیستم درهم شکسته شده است و دیگر این سیاست کاربردی ندارد:
سانتریست های لیبرالِ امروز درهم شکسته شده اند
من می دانم که حتی در ایالات متحده ی آمریکا، وقتی شما کسی مثل دانلد ترامپ را دارید، واکنش های زیادی از جانب الیتیست های لیبرال وجود دارد. ما در اینجا نیز با محدودیت های دموکراسی روبرو هستیم اما با مفهوم غلط آن، به آن مفهومی که شما می بینید که یک تعداد آدم های احمق اغوا می شوند و از این قبیل... خوب، با اینکه نوام چامسکی چندان از من خوشش نمی آید، من صمیمانه او را تحسین می کنم و می بایست بپذیرم که من این عبارت را دوست می دارم. گمان می کنم که این فقط یک عبارت ژورنالیستی نیست ]منظور "پولیتیکال کورکتنس" است[ . یک برداشت است که او از سنت آمریکائی، و حتی از جناج راست موجود در زمینه ی توافق مانوفاکتوری لیبرال ها گرفته است. شما می دانید که دموکراسی یک سری قوانین رسمی برای انتخابات نیست، دموکراسی عبارت از  مجموعه نت ورک حجیمی  است جهت ساختمان توافق های سیاسی؛ عبارت است از مقدار زیادی قوانین نوشته نشده.
و حالا من تصور می کنم که ایالات متحده در یک لحظه ی بسیار مهمی قرار دارد، در لحظه ای که این ماشینی که برای ایجاد توافق ها بوجود آمده، درهم شکسته شده است. حالا زمانی است که می تواند خطرناک باشد. در چنین لحظاتی فاشیسم ممکن است تسلط یابد، اما می تواند لحظاتی باشد که چپ، یا هرچپ نوینی، یک پاسخ جدید برایش داشته باشد. بنابراین واکنش اولیه ی من به این الیتیست های لیبرالی که مدعی اند شما می بینید این یقه چرکین هارو، سفیدهای آشغال یا هرچی، دارند به ترامپ رأی می دهند، بله. اما این مسئولیت خود شماست. یک لحظه ی حقیقت در تمام این مردم غضبناکی که به ترامپ رأی می دهند روشن می کند که دیگر ماشین توافق مانوفاکتوری دیگر کار نمی کند. اگر بخواهیم این امر را با واژه ی مارکسیستی اغراق آمیز و گزاف گویانه به کار گیریم، ایدئولوژی حاکم ماشینی را تجهیز می کند که مردم را همیشه درحال چک کردن نگاه دارد، و به افراط آنها را کنترل کند. این ماشین دیگر کار نمی کند.
و در اینجا نیز من کمتر ناامید نیستم. برخلاف لیبرال ها که برایشان ترامپ تهِ شیطان است و یک کابوس است و از این قبیل، من تصور می کنم که پیچیده تر از این حرف هاست. البته ترامپ تقریبأ و نه کاملأ یک فاشیست فنومنال است، اما این بدین دلیل است که سانتریست های لیبرالِ امروز درهم شکسته شده اند، و به همین دلیل، نه اینکه من به هیچ وجه ترامپ را دوست داشته باشم، ترامپ یک تفاله است، یک آشغال است و از این قبیل، اما؛ امای من اینست: نخست، ترامپ، بعد از همه ی این حرف ها، شما اگر چپ باشید می بایست او را تحسین کنید، او کاری فوق العاده انجام داد. او تقریبأ یک تنه حزب جمهوری را ویران ساخت. آنچه من از این امر منظور دارم اینست که شما دو گرایش در این حزب دارید. یک مسیحیان فوندامانتال هستند، بنیادگرایان، و دیگر لیبرال های الیت (برگزیده ها) با بیزینس های بسیار بزرگ. هردوی آنها کمابیش از ترامپ وحشت دارند. ترامپ یک آدم مبتذل است، اما در این ابتذال یک اپورتونیسم بیزینسی انسانی وجود دارد. که حالا من یک چیز وحشتناکی در آن می بینم. اما برای من آدم هایی مثل "گروه مرگ"، یادتان می آید هشت سال پیش، ریک ساندورو   را، آنها یک چیزهایی خیلی وحشتناک ترند. ترامپ یک آدم منفور کثیف است. اما آیا فکر می کنید که ریک ساندورو یک بشر  است؟ من فکر می کنم آنها از یک سیاره ی دیگر آمده اند. یک چیزهای خیلی وحشتناک در باره ی آنها وجود دارد.
هیلاری امروز صدای جنگ سرد است
نکته ی دوم من اینست: من هیچ گاه به این تعصب نسبت به ترامپ اطمینان نکردم: اوه باید همه جمع شوید و جلوی ترامپ را بگیرید... برای این کار، ما برنی ساندرز را قربانی کردیم. به این طریق بود که هیلاری ما را به اینجا رساند. هیلاری این نیست که فقط یک ذره پیشرو است. هیلاری امروز  صدای استقرار سیستم است، حتی صدای استقرار سیستم جنگ سرد است. شما هیچ می دانید که خیلی از اسم های گنده ی نیوکان از اطرافیان جرج بوش مثل پل وولف و دیگران همه به هیلاری روی آوردند؟ حالا در روزهای آخر پروپاگاندی هست برعلیه ترامپ که می گوید، اوه ترامپ ما را به یک جنگ جهانی دیگر می کشاند... نه، من بیشتر از هیلاری می ترسم که چنین کند.
بنابراین، باز به هیچ وجه من به نفع ترامپ حرف نمی زنم. او تجسم آن چیزیست که من هم الان داشتم راجع به آن حرف می زدم. ادغام کردن مردم به صورت جمعی، یک تهدید جمعی، این وضعیت  زشتی که شما می توانید راجع به هر چیز حرف بزنید، که چند سال پیش فکرش را نمی شد کرد، و الان جزئی از گفت و گوهای مردم و بسیار عادی شده است، گفت و گوهایی برسر نژاد پرستی و دیگر چیزها. و من فکر می کنم اینجاست که " پولیتیکال کورکتنس " کار نمی کند.  زیرا " پولیتیکال کورکتنس " تلاشی است مستأصل زمانیکه مردم تن می دهند به قوانین نوشته نشده که به شما می گوید  این چیست و آن چیست. "پولیتیکال کورکتنسِ " درهم شکسته مستقیمأ در اینکه این اصطلاح باید به کار گرفته شود و آن اصطلاح باید استفاده شود را رسمی و قانونی می کند. آنچه که مرا از این روش کار می ترساند اینست: شما به یاد دارید دو سال پیش، ببخشید سه - چهار سال پیش را، زمانی که گفت و گوهایی در باره ی شکنجه آغازید. ارتش آمریکا یک کار جالبی انجام داد. آنها دیگر راجع به شکنجه حرف نزدند. اما عبارتی به کار بردند که فکر کنم این باشد: "روش بازجوئی بخار". و این به نظر من استقرار سیستم " پولیتیکال کورکتنس " است. یک لغت قشنگ جایگزین می کند. و من می توانم تصور کنم که 10سال بعد ، و این جوک نیست، تجاوز را، و چرا نه، "تکنیک اغوای بخار" بنامند. این اساس دیدگاه " پولیتیکال کورکتنس " است که واژه هایی استفاده کنند که طرف مقابل را آزار ندهد.
من تمی توانم با این نظر هم عقیده باشم وقتی ما با این همه هویت های سکشوال حاشیه ای تعامل داریم، که می تواند شما را تراماتایز کند و غیره. اما به هیچ رو فکر نمی کنم که این یک نوع حق جهانی باشد که به صورتی دیگران را بنامیم که اذیت نشوند. بگذارید از یک مدیر کورپوریشن جنایتکار بگوئیم که شاید بخواهد یک انسان دوست "اس اف" به نظر آید. نه. او می بایست در ملأ عام طوری نامیده شود که او را اذیت کند و تمام مسئله برسر اینست که شما باید ضربه بزنید. من این دیدگاه نارسیستی را دوست ندارم که آه نکند تو ناراحت شوی، آیا صدمه ای بهت وارد شده و از این قبیل. البته شما می توانید از این طریق از حقوق هموسکشوال ها دفاع کنید، و از آدم های L pretty   بگوئید اما چه چیز اجتناب می کند از اینکه سفید های در قدرت بیایند بگویند ببخشید ولی شماها می آئید به ما این جوری حمله می کنید و از این حرف ها. نه. در سیاست ما دشمنان واقعی داریم. سیاست یک مبارزه ی واقعی بین زندگی و مرگ است